Przejdź do treści

Czy 8.3 POIG jest efektywny?

Data: 2011-07-27 00:00:00
Czy 8.3 POIG jest efektywny?

W sierpniu rozpocznie się kolejny nabór wniosków o dofinansowanie projektów w ramach działania  8.3 POIG  – Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu – eInclusion. Do rozdysponowania jest blisko 116 mln zł.  Czy jednak projekty, któe  już zostały zrealizowane w tym programie, spełniły swe zadania? Ich efektywności postanowiło się przyjrzeć Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, dla którego raport w tej sprawie przygotowały firma konsultingowa Ecorys i Polskie Towarzystwo Socjologiczne.  Ocenia on stan realizacji 8.3 POIG na połowę ubiegłego roku.
 

W sierpniu rozpocznie się kolejny nabór wniosków o dofinansowanie projektów w ramach działania  8.3 POIG  – Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu – eInclusion. Do rozdysponowania jest blisko 116 mln zł.  Czy jednak projekty, któe  już zostały zrealizowane w tym programie, spełniły swe zadania? Ich efektywności postanowiło się przyjrzeć Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, dla którego raport w tej sprawie przygotowały firma konsultingowa Ecorys i Polskie Towarzystwo Socjologiczne.  Ocenia on stan realizacji 8.3 POIG na połowę ubiegłego roku.
 
Pieniądze w ramach Działania 8.3 POIG są przeznaczone na budowę społeczeństwa informacyjnego i walkę z wykluczeniem cyfrowym wynikającym z braku dostępu do sieci, odpowiednich kwalifikacji do korzystania z komputera lub po prostu nieposiadania takiego sprzętu ze względów ekonomicznych. Samorządy mogą ubiegać się o pieniądze z 8.3 na dofinansowanie działań mających zmienić ten stan rzeczy, tj. wyposażyć najuboższe gospodarstwa domowe w potrzebny sprzęt komputerowy, łącze internetowe, zorganizować szkolenia, itp. Maksymalne wsparcie, na jakie mogą liczyć, to 85 proc. kosztów kwalifikowanych projektu.

Trudne początki

Inauguracyjny konkurs 8.3 POIG ogłoszony został w 2008 roku. Pierwsze nabory wniosków nie przyniosły spodziewanych rezultatów. Potencjalni beneficjenci byli ostrożni i sceptycznie nastawieni do programu. Szybko okazało się, że podstawowym problemem, z jakim się borykają samorządy (które mogłyby wziąć udział w programie), jest brak sieci, do której można by podłączyć osoby zagrożone wykluczaniem cyfrowym.

Brak odpowiedniej infrastruktury wynikał m.in. z niezrealizowania pierwotnych założeń związanych z komplementarnością działań 8.3 i 8.4 POIG (budowa sieci ostatniej mili). Wcześniej przewidywano, że jako pierwsze będą realizowane projekty w działaniu 8.4 POIG, co zwiększy liczbę gmin, w których istnieje infrastruktura szerokopasmowa.  Jednak wdrażanie 8.4 POIG było i jest mocno opóźnione. Powoduje to, że gminy, szczególnie wiejskie lub miejsko-wiejskie, zaczęły w swych wnioskach  uwzględniać koszty budowy sieci (głównie radiowych). Jak podkreślają autorzy raportu dla MRR, ta zmiana charakteru projektów, istotnie wpłynęła na system realizacji działania, gdyż jst mogąc zainwestować w budowę sieci, dostrzegły możliwość relacji programu nawet na terenach słabiej zurbanizowanych.

Kilka istotnych zmian

Ponadto od rozpoczęcia programu w procedurach konkursowych wprowadzono kilka istotnych zmian. Przede wszystkim, dla samorządów niezwykle ważną modyfikacją okazała się możliwość objęcia programem bibliotek, szkół, domów dziecka czy rodzin zastępczych.  Jak podkreślają autorzy raportu, ta ostania zmiana może prowadzić jednak do sytuacji niepożądanych. Może się bowiem zdarzyć, że głównymi beneficjentami działania 8.3 POIG będą  nie gospodarstwa domowe, a jednostki podległe jst (szkoły, biblioteki). I rzeczywiście, podczas kontroli programu przez MSWiA odkryto, że na południu Polski konsorcjum około 70 gmin chciało zrealizować projekt, w którym w każdej z gmin finansowaniem miał być objęty sprzęt i internet tylko dla jednego gospodarstwa domowego, a główny nacisk położono natomiast na dostarczenie sieci do jednostek podległych samorządom.
 
Autorzy zwracają uwagę, że obecnie samorządy nie mają większych problemów z przygotowywaniem wniosków do konkursów 8.3 POIG i nie kwestionują kryteriów oceny. Schody zaczynają się później przy realizacji programów, gdy wniosek o dofinansowanie zostanie zaakceptowany. Problemem są przetargi, jakie gmina musi ogłaszać na zakup sprzętu komputerowego oraz na usługę dostarczania internetu do osób objętych programem. Praktyka pokazała, że niepowodzenia związane z procedurą przetargową na wiele miesięcy mogą wstrzymywać realizacje niektórych projektów. W jednej z gmin po zakupie sprzętu komputerowego i przeprowadzeniu serii szkoleń zorganizowano przetarg na dostawcę internetu, jednak nikt się nie zgłosił. Sytuacja powtórzyła się dwukrotnie i dopiero po kilku miesiącach pojawił się wykonawca, który najpierw był w stanie zapewnić dostęp do Internetu na terenie miasta, a dopiero potem po dłuższych negocjacjach także na terenach wiejskich.
 
Znacznymi barierami w aplikowaniu o środki są: wymóg wniesienia 15 proc. wkładu własnego oraz konieczność zapewnienia trwałości przedsięwzięcia przez 5 lat od zakończenia projektu i związane z tym dalsze koszty. Z drugiej strony, w jednej z gmin, w wyniku dużego zainteresowania przetargiem na dostawę komputerów ze strony firm, udało się znacznie zredukować ceny, co pozwoliło poczynić oszczędności w stosunku do planowanego budżetu. Dzięki temu gmina wystąpiła do WWPE o zwiększenie grupy objętej programem walki z  wykluczeniem cyfrowym ze 120 do 200 osób.

Kontrowersje pozostają

Mimo to, jak zauważają autorzy raportu, nie milkną kontrowersje związane z realizacją 8.3 POIG. Często podnoszony jest zarzut, że kryteria  wyłaniania grupy osób korzystających ze wspracia są zbyt liberalne. Nie muszą się one do niczego zobowiązywać i niczym wykazywać (np. wykorzystaniem go do nauki czy pracy), aby otrzymać nowy sprzęt komputerowy i gwarancję opłacania internetu przez kilka lat. Niektórzy z ekspertów podkreślają również, że obowiązująca definicja beneficjenta ostatecznego (osoby, która korzysta ze wsparcia) de facto utożsamia wykluczenie cyfrowe z wykluczeniem społecznym. A przecież interwencja publiczna powinna dotyczyć osób, które potrzebują dostępu do Internetu ,a nie mają takiej możliwości również z przyczyn pozaekonomicznych.
 
Dlatego, w ocenie raportu MRR, skuteczność działania 8.3 POIG należy ocenić umiarkowanie pozytywnie. Z jednej strony oferowane wsparcie sprzyja większemu uczestnictwu w społeczeństwie informacyjnym obywateli zagrożonych wykluczeniem społecznym. Z drugiej strony, potrzeby wielu osób wykluczonych cyfrowo, które nie doświadczają problemu ubóstwa, pozostają niezaspokojone. Ponadto w przypadku części osób objętych wsparciem w ramach 8.3 POIG, ich potrzeba dostępu do sieci, mogłaby zostać zaspokojona poprzez wsparcie inwestycji w infrastrukturę teleinformatyczną (ten typ interwencji realizowany  jest w ramach działania 8.4 POIG). Wtedy bezpośrednie finansowanie dostępu do sieci nie byłoby konieczne. 

Mimo to, przedstawiciele MRR, MSWiA i WWPE zakładają, że do 2013 roku zostaną zrealizowane zakładane wskaźniki związane z alokacją środków oraz liczbą beneficjentów końcowych w działaniu 8.3 POIG (100 tys. gospodarstw domowych, które uzyskały dostęp do szerokopasmowego Internetu) . Mniejsza natomiast będzie prawdopodobna  liczba zrealizowanych projektów. To z tego względu, że skala tych, które dostają dofinansowanie, jest większa niż pierwotnie zakładano. Ma to m.in. związek z tym, że umożliwiono samorządom realizującym projekty łączenie się w konsorcja.

Marek Jaślan
 

, wydruk, pdf , Prześlij znajomym

8.3 POIG, MRR, raport, wykluczenie cyfrowe

przeczytaj_tresc_ponownie